Serangan hendap ke atas pos pengawal yang mengorbankan 5 anggota Renjer Tentera Thai di Narathiwat baru-baru ini bukanlah sekadar satu lagi statistik keganasan domestik. Bagi pemerhati geopolitik Asia Tenggara, insiden ini adalah manifestasi daripada "infinity dissatisfaction" dimana satu rantaian dendam yang gagal diselesaikan di meja rundingan, mirip dengan apa yang kita saksikan dalam krisis Palestin, walaupun dalam skala intensiti yang berbeza.
Jika kita melihat konflik ini dari lensa rukun keamanan, kita akan menemui satu persoalan klasik: Siapa yang memulakan dahulu?
Bagi Bangkok, kumpulan seperti Barisan Revolusi Nasional (BRN) adalah pengganas domestik yang mencabuli undang-undang negara. Namun bagi naratif penduduk Melayu-Islam di Selatan, kehadiran militer Thai adalah sisa sejarah Perjanjian Anglo-Siamese 1909 , satu garis sempadan kolonial yang memisahkan mereka daripada saudara serumpun di Tanah Melayu dan memaksa mereka tunduk kepada dasar asimilasi budaya sekular (Asimilasi Paksa / Thaification) sejak dekad 1930-an.
Doktrin "Logistik Menerusi Rampasan" & Dana Bawah Tanah
Bagaimana gerakan gerila bawah tanah seperti BRN boleh bertahan, melatih unit komando Runda Kumpulan Kecil (RKK), dan mempunyai bekalan senjata selama lebih enam dekad? Jawapannya terletak pada sistem sel rahsia yang kalis tembus. BRN tidak mempunyai bajet rasmi negara, mereka survive menerusi:
• Sistem "Cukai Perlindungan": Memeras dana secara halus daripada rantaian perniagaan tempatan, ladang getah, dan kontraktor pembinaan di wilayah Selatan.
• Ekonomi Gelap Sempadan: Mendapat potongan keuntungan (cut) daripada sindiket penyeludupan barangan kontraband, minyak subsidi, dan pasaran gelap senjata sisa konflik Indochina.
• Logistik Rampasan: Serangan ke atas pos renjer (seperti kes terbaru ini) sengaja dilakukan untuk merampas senjata api seperti AK-47, M16, dan vest kalis peluru milik kerajaan Thai untuk kegunaan gerila mereka sendiri.
Impuniti Undang-Undang: Apabila Luka Dituba Wang
Ketiadaan solusi yang adil (fair justice) menukarkan sejarah menjadi bahan bakar radikalisme. Tragedi ngeri seperti Kes Tak Bai (2004) di mana 78 tahanan mati lemas ditindih bagai kayu balak di belakang trak tentera kekal menjadi luka bernanah.
Apabila had masa undang-undang 20 tahun kes itu luput secara rasmi pada Oktober 2024 tanpa seorang pun jeneral tentera (termasuk bekas Panglima Wilayah Ke-4, Jeneral Pisan Wattanawongkiri) dihukum, institusi keadilan Thailand runtuh di mata penduduk tempatan. Bagi mangsa, pampasan wang jutaan Baht yang ditawarkan kerajaan sebelum ini tidak boleh membeli maruah. Luka impuniti inilah yang memudahkan BRN menuang indoktrinasi kepada generasi muda untuk mengangkat senjata.
Dilema Malaysia: Di Antara Perisai Diplomatik dan Ikatan Serumpun
Sempadan geopolitik meletakkan Malaysia dalam dilema yang sangat serupa dengan kedudukan Jordan atau Mesir dalam isu Palestin. Dari segi geografi dan emosi, kita menyaksikan saudara seagama dan serumpun ditekan di sebalik pagar sempadan.
Namun, terikat dengan prinsip tidak campur tangan ASEAN (non-interference) serta undang-undang antarabangsa, Malaysia wajib menghormati kedaulatan wilayah Thailand. Kita tidak boleh menghantar bantuan ketenteraan secara rasmi. Apa yang mampu Malaysia lakukan hanyalah menjadi hub perlindungan senyap bagi pelarian, menyuarakan kebimbangan hak asasi secara diplomatik, dan bertindak sebagai fasilitator orang tengah dalam Rundingan Damai di Kuala Lumpur mirip peranan Mesir yang menjadi pengatur gencatan senjata antara Hamas dan Israel.
Perbezaan Taktik: Thailand Bukan Israel, Tetapi Bangkok Kekal "Keras Kepala"
Satu perkara yang perlu diakui, militer Thailand tidak menggunakan taktik ekstrem berkembar genosid seperti yang dilakukan Israel di Gaza , tiada pengeboman karpet udara berskala besar atau sekatan total bekalan makanan sekira konflik meletus. Ini adalah perang gerila intensiti rendah (low-intensity warfare).
Namun dari sudut politik, elit jeneral di Bangkok kekal keras kepala jika dibandingkan dengan jiran serantau mereka di Selatan Filipina (Mindanao). Selepas berdekad konflik berdarah, kerajaan Filipina memilih anjakan paradigma dengan memberikan autonomi politik penuh menerusi penubuhan Wilayah Autonomi Bangsamoro (BARMM) pada 2019.
Hari ini, Bangsamoro membuktikan mereka mampu move on mereka diberi kuasa menyimpan 75% cukai tempatan, malah mempunyai syarikat penerbangan sendiri (Bangsamoro Airways) untuk merancakkan ekonomi mandiri tanpa diganggu kerajaan pusat Manila. Bekas gerila MILF telah meletakkan senjata untuk menjadi pentadbir parlimen wilayah.
Malangnya, ketakutan melampau terhadap interpretasi Perkara 1 Perlembagaan Thai yang menyatakan negara itu tidak boleh dibahagikan menutup rapat pintu ruang autonomi di Patani. Bagi jeneral di Bangkok, mengekalkan konflik bermakna mengekalkan tuntutan bajet ketenteraan yang lumayan daripada parlimen setiap tahun.
Kesimpulan
Selagi Bangkok memilih pendekatan sekuriti berpusat berbanding keadilan sejarah, selagi itulah setiap rundingan damai hanyalah sekadar lakonan di atas kertas. Narathiwat, Yala, dan Pattani akan terus terperangkap dalam kitaran tanpa penghujung: tindakan keras tentera melahirkan pemberontak baharu, dan serangan pemberontak mencetuskan penindasan militer yang lebih agresif.
Keadilan yang tertangguh adalah kedamaian yang dinafikan.
#AnalisisGeopolitik #Patani #SelatanThailand #Bangsamoro #ASEAN
